uhjy

وقتی قصد دارید دعوایی را مطرح  کنید، اول بررسی کنید چه هزینه‌های زیادی را بر دوش شما خواهد گذاشت، اما از هزینه ها که بگذریم طرفین باید برای اثبات ادعای خود وقت و اعصاب و روان خود را هم برای اثات آن بگذارند که این دغدغه مهمتر از پول و هزینه است، لذا در این میان روش های زیادی وجود دارد که جلوی هزینه‌های مادی و معنوی گرفته شود.

قانون چنین مواردی را نیز در این زمینه پیش‌بینی کرده است، جهت آشنایی با آن با ما همراه شوید.

ابتدای امر این  مطلب را بدانید که دعواها در قانون به دو دسته تقسیم می‌شوند:

دعواهای قابل گذشت

شامل شکایاتی می شود که می توان گذشت کرد یعنی اینکه با رضایت شاکی پرونده مختومه شده و طرف مقابل شما پیگرد قانونی نمی شود و برای او قرار موقوفی تعقیب صادر می گردد.

دوم :  شامل دعواهایی است که نمی‌توان نادیده گرفت.

vfvr

جرایم قابل گذشت

به جرائمی گفته می‌شود که صرفا جنبه خصوصی دارند یعنی اینکه با شکایت شاکی شروع می شود و با رضایت وی فرد خطا کار، مورد پیگرد قرار نمی‌گیرد.

همچنین در این جرایم به محض اینکه شاکی اعلام گذشته کند، تعقیب متهم یا رسیدگی به پرونده متوقف می‌شود.

مثال: توهین، افترا، فحاشی، و ...

جرائم غیر قابل گذشت

در جرایم غیرقابل گذشت این مساله برعکس است، یعنی شکایت یا گذشت شاکی تاثیری در تعقیب متهم ندارد و نماینده جامعه یعنی همان دادستان دست از سر متهم یا مجرم بر نمی‌دارد.

البته در این مورد هم اعلام رضایت شاکی در رای اثر دارد اما باعث متوقف شدن رسیدگی نمی‌شود.

جالب است بدانید که درهر دوی این جرایم موضوع صلح و سازش مطرح است.

وقتی جرم قابل گذشت باشد

گفتیم جرایم قابل گذشت آن‌هایی هستند که با گذشت شاکی مجرم دیگر تعقیب نمی‌شود یا رسیدگی و اجرای آن متوقف می‌شود، و اگر کسی که می‌خواهد گذشت کند، باید این را بداند که گذشت باید با صراحت و بدون هیچ‌گونه قید و شرطی باشد و در قانون به گذشتی که مشروط و معلق باشد، ترتیب اثر داده نمی شود.

یعنی اگر فرد حین رضایت دادن از مجرم تعهد بخواهد که دیگر این کار را انجام ندهد، دادسرا و دادگاه این رضایت را نمی‌پدیرند بلکه رضایت باید بدون قید و شرط باشد.

efyhj

وقتی پای چند شاکی در میان باشد

گاهی پیش می‌آید که یک فرد چند شاکی دارد، در این مورد هر کدام که شکایت کنند تعقیب جزایی شروع می‌شود؛ یعنی حتی اگر یک نفر هم شکایت کند، متهم تحت تعقیب قرار می‌گیرد اما متهم برای رضایت باید دل همه را به دست بیاورد و همه کسانی که شکایت کرده‌اند، باید رضایت دهند تا تعقیب متوقف شود.

حالا اگر کسی که شاکی است فوت کند تکلیف چیست باید توجه داشته باشید که حق گذشت، در صورت فوت شاکی به ورثه او می‌رسد و در صورت گذشت همگی وراث است که تعقیب، رسیدگی یا اجرای مجازات از بین می‌رود.

وضعیت رضایت شاکی در جرایمی که قابل گذشته نیست

مواردی که در بالا مطرح شد، وقتی بود که جرم جنبه خصوصی داشت یا همان قابل گذشت بود اما در صورتی که جرم از نظر قانون غیرقابل گذشت باشد، آیا باز هم رضایت شاکی تاثیری دارد یا خیر.

در جرائم غیر قابل گذشت دادستان رو در روی متهم یا مجرم قرار دارد و مکلف است که علیه او پرونده را به جریان بیندازد و تا زمانی که به نتیجه نهایی برسد، آن را پیگیری کند.

بنابراین امکان صلح و سازش بین دادسرا و دادگاه با متهم وجود ندارد، اما از آنجایی که در این دعواها نیز شاکی خصوصی وجود دارد، اعلام رضایت و گذشت شاکی در تخفیف مجازات متهم مؤثر است.

البته این تخفیف ممکن است قبل از صدور حکم قطعی یا پس از صدور این حکم اعمال شود.

مثال: اگر شما با فردی تصادف کنید و وی دجار صدمه بدنی شود؛ مثلا دست یا پای او بشکند یا هر صدمه دیگر ی ببیند و شاکی در روند تحقیقات یا همان دادسرا نسبت به شما رضایت بدهد باز هم پرونده شما بسته نخواهد شد.

برای جنبه خصوصی قرار موقوفی صادر می شود ولی برای جنبه عمومی آن، پرونده برای مجازات به دادگاه  جزایی ارسال خواهد شد

htrjt

وقتی پای چند شاکی در میان باشد

گاهی پیش می‌آید که یک فرد چند شاکی دارد، در این مورد هر کدام که شکایت کنند تعقیب جزایی شروع می‌شود؛ یعنی حتی اگر یک نفر هم شکایت کند، متهم تحت تعقیب قرار می‌گیرد اما متهم برای رضایت باید دل همه را به دست بیاورد و همه کسانی که شکایت کرده‌اند، باید رضایت دهند تا تعقیب متوقف شود.

حالا اگر کسی که شاکی است فوت کند تکلیف چیست باید توجه داشته باشید که حق گذشت، در صورت فوت شاکی به ورثه او می‌رسد و در صورت گذشت همگی وراث است که تعقیب، رسیدگی یا اجرای مجازات از بین می‌رود.

وضعیت رضایت شاکی در جرایمی که قابل گذشته نیست

مواردی که در بالا مطرح شد، وقتی بود که جرم جنبه خصوصی داشت یا همان قابل گذشت بود اما در صورتی که جرم از نظر قانون غیرقابل گذشت باشد، آیا باز هم رضایت شاکی تاثیری دارد یا خیر.

در جرائم غیر قابل گذشت دادستان رو در روی متهم یا مجرم قرار دارد و مکلف است که علیه او پرونده را به جریان بیندازد و تا زمانی که به نتیجه نهایی برسد، آن را پیگیری کند.

بنابراین امکان صلح و سازش بین دادسرا و دادگاه با متهم وجود ندارد، اما از آنجایی که در این دعواها نیز شاکی خصوصی وجود دارد، اعلام رضایت و گذشت شاکی در تخفیف مجازات متهم مؤثر است.

البته این تخفیف ممکن است قبل از صدور حکم قطعی یا پس از صدور این حکم اعمال شود.

مثال: اگر شما با فردی تصادف کنید و وی دجار صدمه بدنی شود؛ مثلا دست یا پای او بشکند یا هر صدمه دیگر ی ببیند و شاکی در روند تحقیقات یا همان دادسرا نسبت به شما رضایت بدهد باز هم پرونده شما بسته نخواهد شد.

برای جنبه خصوصی قرار موقوفی صادر می شود ولی برای جنبه عمومی آن، پرونده برای مجازات به دادگاه  جزایی ارسال خواهد شد

ytj

گذشت شاکی قبل از صدور غیر قطعی

بهتر است در ابتدا منظور از حکم  و حکم غیر قطعی و قطعی را بدانیم.

حکم: وقتی مجرم در دادگاه جزایی به پرداخت جریمه یا حبس یا شلاق بابت جرمی که انجام داده است بشود؛ یعنی علیه او حکم صادر شده است.

حکم غیر قطعی

حکمی که توسط دادگاه جزایی صادر می شود، قبل از ابلاغ و قبل از پایان وقت ۲۰ روز اعتراض به تجدید  غیر قطعی محسوب می شود.

حکم قطعی

وقتی حکم صادره به طرفین ابلاغ بشود و وقت اعتراض آن تمام بشود و یا  به ان اعتراض شود و در تجدید نظر هم حکم دادگاه قبلی تایید شود که قابل اجراباشد حکم قطعی گفته می شود.

حال اگر قبل از قطعی شدن حکم، شاکی رضایت بدهد و این مورد را نیز اعلام کند، مجرم باید درخواست تخفیف مجازات به دادگاه جزایی بدهد و دادگاه می‌تواند حکم را تغییر یا تخفیف دهد، ‌مثلا اگر برای مجرم مجازات حبس را در نظر گرفته است،‌ آن را به جزای نقدی تبدیل کند.

6thu

رضایت پس از حکم قطعی و اجرای آن

فرض کنیم شخصی به اتهام سرقت تحت تعقیب قرار دارد و پس از رسیدگی، به تحمل یک سال حبس محکوم شده است اما پس از گذشت یک ماه از مدت حبس، موفق می‌شود از شاکی، رضایت بگیرد.

براساس قانون در چنین مواردی یعنی زمانی که مجرم موفق به کسب رضایت از شاکی می‌شود، می‌تواند از دادگاهی که برایش این حکم را صادر کرده است تقاضای تخفیف کند.

در این صورت دادگاه به درخواست محکوم در وقت فوق‌العاده به این موضوع رسیدگی می‌کند، در بیشتر موارد هم تخفیف را در مجازات مجرم و براساس قانون در نظر می‌گیرد.

برای نوشتن رضایت نامه بهتر است طرفین بدانند

در این‌باره بد نیست بدانید که:

بعضی افراد تفاوت میان مسایل کیفری و مدنی را نمی‌دانند و در صلح و سازش به آن توجه نمی‌کنند.

این موضوع را با یک مثال روشن می‌کنیم.

فرض کنید شخص (الف) شیشه اتومبیل شخص (ب) را با سنگ شکسته و کار به دادگاه و دادسرا رسیده است، حالا (ب) اعلام رضایت میکند و می‌گوید از (الف) شکایت کیفری ندارد.

در این مورد باید توجه کنید که معلوم نیست شاکی اصلا خسارت را نمی‌خواهد یا حاضر از بعد از دریافت خسارت، رضایت دهد.

frtrrr

و نکته دیگر اینکه:

امکان دارد متهم بعد از رضایت شاکی، مدعی شود و به قول معروف دست پیش را می‌گیرد که پس نیفتد، لذا برای جلوگیری از بروزاین مشکل حتما در پایان برگه سازش قید کنید که ضما «آقای/خانم…… نیز اعلام می‌دارد که او نیز از آقای (شاکی) شکایتی نداشته و در این پرونده ادعایی نسبت به یکدیگر ندارند.» و هیچگونه ادای کیفری و مدنی از ایشان ندارم  و هر دو زیر رضایت نامه را امضا کنید.

در سازش‌نامه حتما باید این موارد مشخص به‌طور کامل در متن سازش‌نامه آورده شود.

مهم است بدانید که بعد از سازش و گذشت نمی‌توانید از گذشت خود خود برگردید و دوباره تقاضای تعقیب کنید چون پس از اعلام گذشت البته در جرایم قابل گذشت، دیگر ممکن نیست که تعقیب از سر گرفته شود.

نظریات اداره کل امور حقوقی قوه قضاییه

نظریه 11333/ 7- 28/ 10/ 1371: چون گذشت مشروط قابل ترتیب اثر نیست، لذا اگر معلوم شود ولی دم به طور مشروط گذشت کرده است، چنین گذشتی کان‌لم‌یکن تلقی می‏‌شود و باید حکم قصاص اجرا شود لیکن اگر مشروط بودن گذشت محرز نباشد، موردی برای اجرای قصاص نیست.

نظریه 5526/ 7- 26/ 8/ 1375: گذشت مشروط و معلق فاقد اثر قانونی است؛ هر چند که متعاقبا شرط یا امر معلق‌علیه از سوی متهم یا محکوم‌علیه تحقق یافته باشد.

نظریه 4580/ 7- 29/ 8/ 1363: ادارات و سازمانهای دولتی در صورتی می‏‌توانند گذشت کنند و گذشت آنان موثر است که در قانون تصریح شده باشد.

نظریه 5805/ 7- 29/ 6/ 1380: مستندا به ماده 1287 قانون مدنی رضایتنامه تنظیم شده از طرف ماموران انتظامی در حدود وظایف قانونی خود و به مناسبت انجام وظایف شغلی در حین انجام وظیفه سند رسمی محسوب می‏‌شود.

tht

نظریه 1770/ 7- 22/ 3/ 1381: عدول از گذشت در امور کیفری طبق ماده 23 قانون مجازات اسلامی مسموع نیست و این امر در تمام مراحل صادق است، اعم از اینکه گذشت شاکی یا شکات در مرحله بدوی ارائه شود یا مراحل دیگر و اعم از اینکه رسمی یا عادی و در کلانتری و مرجع قضایی باشد یا خارج از آن. بدیهی است در صورتی که شاکی یا شکات گذشت خود را منکر و آن را نفی کرده باشند و گذشت‏نامه از جانب طرف مقابل تقدیم شده باشد، دادگاه به اصالت آن رسیدگی کرده و در صورت احراز صحت آن، به آن ترتیب اثر خواهد داد.

نظریه 7139/ 7- 25/ 9/ 1383: بررسی اعتبار رضایتنامه، اعم از رسمی یا عادی بر عهده قاضی‌ای است که پرونده تحت نظر او جریان دارد و در حال رسیدگی است. عدول از گذشت در امور کیفری به صراحت ماده 23 قانون مجازات اسلامی مسموع نیست بنابراین در صورت ارائه هر نوع رضایتنامه توسط متهم یا محکوم‌علیه و انکار و نفی آن توسط شاکی یا محکوم‌له، قاضی پرونده موضوع را راسا بررسی کرده و به اصالت رضایتنامه رسیدگی می‏‌کند. در صورت احراز صحت آن، به آن ترتیب اثر خواهد داد.